Ontketen iets nieuws

Over geboorte, creatieve makers en de mens 3.0. Beleven we een nieuwe renaissance?
In samenwerking met: 
Filosofie Magazine
Dagvoorzitter: 
Pieter Haasnoot
Sprekers: 
Joke Hermsen, Dick van Niekerk, Asghar Seyed-Gohrab en Jos de Mul
Theater: 
Laura Mentink
Zang: 
leden van het Utrechts Studenten Koor
Muziek: 
Harald Austbø, cello
Locatie: 
Zuiderkerk Amsterdam
Toegang: 
€ 32,50 als u zich via deze site opgeeft. Studenten € 20,-
Inschrijven: 
U kunt het inschrijfformulier rechts gebruiken

Nog nooit is de wereld zo snel geïnnoveerd. Technologie bepaalt en verandert hoe we omgaan met elkaar; we vieren de mens als creërend wezen en tegelijkertijd ontstaan we zelf opnieuw. Wordt de mens steeds rijker aan ervaringen? Stelt de vergroting van kennis ons in staat tot een dieper inzicht in mens en wereld?

Zijn er momenten in de tijd, in de wereldgeschiedenis, waarop er een soort van concentratie van inspiratie is? Waardoor hoogtepunten in de tijd ontstaan waarin we met creatieve gedachten iets nieuws ontketenen? Zoals de renaissance een rijkdom aan cultuur, wetenschap en denken weerspiegelde van een ongekend grote betekenis?
Minstens zo belangrijk is dat we met iedere creatieve gedachte iets nieuws ontketenen – elke nieuwe ontwikkeling staat aan het begin van een onvoorspelbare keten van gebeurtenissen.
Vandaar de vraag: Staan we nu voor een nieuwe renaissance? Zien we niet opnieuw een inspiratiemoment, in onze 21ste eeuw, de impuls van een grote beweging die de geesten beroert? En gaat het nog steeds om het uiterlijke? Of biedt dat nieuwe potentieel iedereen de mogelijkheid tot een eigen renaissance – waarin denken altijd een creatieve uitwisseling is?
 

Joke Hermsen, Rodante van der Waal
Moeder en dochter duo-lezing: Menselijke geboortelijkheid en een nieuwe taal voor de geboorte.

De mens is een geboortelijk wezen, schreef Hannah Arendt. Filosoof en schrijver Joke Hermsen opent deze middag met een lezing over het vermogen van de mens om telkens opnieuw te beginnen. Elke keer als een mens een nieuwe weg inslaat of een initiatief neemt wordt zij opnieuw geboren. Dit vermogen bepaalt de menselijke vrijheid: wij kunnen altijd, hoe erg het ook tegenzit, het roer omgooien. Mensen zijn behalve een ‘wat’, de uiterlijke en biologische kenmerken, ook een ‘wie’. Mijn wie-heid bestaat uit mijn persoonlijke geschiedenis, ervaringen en overtuigingen. Als je mensen tot hun wat-heid reduceert ontneem je hen de mogelijkheid van mens-worden, terwijl aandacht voor de geboortelijkheid van de mens juist onze vrijheid kan vergroten.

Filosofiestudent en vroedvrouw Rodante van der Waal ziet dat er rondom de geboorte en de bevalling een taal mist waarmee vrouwen deze gebeurtenissen kunnen duiden. De cultuur rondom geboorte is vervuld van biologische feiten en roze wolken, maar de woorden om de transitie de vrouwen doorgaan filosofisch te duiden ontbreken. En dat terwijl de bevalling wellicht een van de laatste sublieme ervaringen van onze cultuur is, ze ontstijgt de taal en tegelijkertijd ontstijgt de vrouw haar lichamelijke grenzen. Volgens Van der Waal is het belangrijk om te voorkomen dat de geboorte gereduceerd wordt tot het biologische. We moeten haar juist denken, schilderen en schrijven.

 
Dick van Niekerk
Coornhert. Een oude en een nieuwe renaissance

Als Willem van Oranje de ‘vader des vaderlands’ is, is zijn vriend Dirck Volkertszoon Coornhert de eerste ‘denker des vaderlands.’
Deze Coornhert blijkt uitzonderlijk modern. Met prikkelende observaties zijn zijn denken en zijn conclusies onafwijsbaar. Hij  baseert zich op de gnostici van de eerste eeuwen, niet op het gezag van een letterlijk genomen Bijbel. Zijn tolerantie voor andersdenkenden enorm, maar hij heeft geen geduld met fanatici en vooroordeel. Het geestelijke fundament onder onze Gouden Eeuw, kwam niet van Rome of Calvijn, maar het is Coornhert die met zijn denken over de Logos de Noordelijke Renaissance inluidde. Hij verklaarde toen al de denkende mens vrij — op basis van de elegante en wendbare Rede van het eeuwige Woord, die in het innerlijk van mens en schepping werkt. 
 
 

Ashgar Seyed-Gohrab
Hakim Sanai en “De reis van de knechten naar de Plaats van Wederkeer”

Ashgar Seyed-Gohrab, expert op het gebied van de Perzische cultuur en literatuur, vertelt voor het eerst in Europa over de mystieke verhandeling van een van de meest invloedrijke mystici uit de Islamitische wereld, Hakim Sanai. De reis van de knechten naar de Plaats van Wederkeer verhaalt over de ontwikkeling van de mens vanaf het moment van conceptie tot haar volledige realisatie als volmaakte mens: de werkelijke geboorte. Seyed-Gohrab leest delen uit dit gedicht voor en duidt de woorden die we horen. De mens komt naar voren als reiziger, die zich onder leiding van een gids – een actieve intelligentie – spiritueel telkens verder ontwikkelt. Hakim Sanai werd door de Perzische filosoof en dichter Rumi geroemd, omdat Sanai hem de Weg van de Soefi toonde, waar het huidige soefisme altijd nog haar inspiratie uit haalt.
 

Harald Austbø, Cello

Cellist, dichter en acteur Harald Austbø bespeelt niet slechts de snaren van de cello, maar het hele instrument wordt beroerd, beklopt, onderzocht en gesnaard. Hij speelt tijdens Ontketen iets nieuws een aantal nummers van zijn nieuwe soloplaat.   

 

 
Jos de Mul
Creativiteit in de database revolutie
 
De psycholoog Maslov heeft ooit opgemerkt dat voor iemand die alleen een hamer heeft, alles een spijker wordt. In de huidige informatiesamenleving, waarin de computer het belangrijkste instrument is geworden, wordt alles getransformeerd tot een database, waarvan we de elementen eindeloos opnieuw worden gecombineerd. Die nieuwe combinaties ontketenen steeds nieuwe betekenissen en nieuwe reeksen. Maar is er sprake van creativiteit? Of het nu gaat om de genen in ons lichaam, de organisaties waarin wij werken of de muziek waarnaar wij luisteren, de database revolutie heeft op alles effect. Wijsgerig antropoloog en filosoof Jos de Mul gaat in op de implicaties van deze database revolutie voor ons begrip van de wereld en van onszelf, en voor de aard van de menselijke creativiteit.

 

 

Locatie: 
Zuiderkerk Amsterdam Zuiderkerkhof 72, Amsterdam
Zuiderkerkhof 72
1011 WB Amsterdam
Nederland
Datum: 
zaterdag, januari 21, 2017 - 13:00